บทเรียนวิชาการอิสลาม ศูนย์อิสลามศึกษามัสยิดดาริสสลาม
วิชา:(قضايا فقهية المعاصرة)
ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับประเด็นทางนิติศาสตร์อิสลาม (ฟิกฮ์) ร่วมสมัย
อ.มุบาร็อก แดงโกเมน
🌸ประเด็นที่ 14🌸(17 เม.ย 69)
เรื่อง: “การนำไก่ผ่านน้ำที่มีกระแสไฟฟ้า จากนั้นทำการเจาะบริเวณลำคอด้วยอุปกรณ์ปลายแหลม[1]
ประเด็นปัญหาและหลักฐานในประเด็นนี้.
คือ การทำให้ไก่อยู่ในสภาพถูกแขวนโดยจับที่ขา ศีรษะเอียงลงด้านล่าง ไม่ได้หันไปทางกิบละห์ จากนั้นนำผ่านน้ำที่มีกระแสไฟฟ้า จนอยู่ในสภาพคล้ายหมดสติ แล้วใช้อุปกรณ์ขนาดเล็กปลายแหลม เจาะบริเวณลำคอจากด้านหนึ่งไปออกอีกด้านหนึ่ง เพื่อให้เลือดไหลออก
- ข้อวินิจฉัยทางศาสนา (حكم المسألة)
ที่จริงแล้ว วิธีการที่ถูกต้องตามหลักในการเชือดไก่ คือการใช้มีดปาดผ่านบริเวณลำคอ เพื่อให้เส้นเลือดใหญ่ทั้งสอง (เส้นคอ), หลอดอาหาร และหลอดลมถูกตัดขาด ส่วนการใช้ของแหลมแทงจากด้านหนึ่งของลำคอทะลุออกอีกด้านหนึ่ง โดยไม่ได้ตัดเส้นเลือดดังกล่าว ไม่ถือว่าเป็นการเชือดตามหลักศาสนา ดังนั้นไก่จึงถือว่าเป็นซากสัตว์ที่ตายเอง และไม่อนุญาตให้บริโภคได้
ในประเด็นนี้ คณะกรรมการถาวรด้านการวิจัยทางวิชาการก็ได้มีคำวินิจฉัยไว้ โดยเคยถูกถามเกี่ยวกับกรณีลักษณะเดียวกันนี้ และได้ตอบไว้ดังต่อไปนี้:
- คำถาม 1: ข้าพเจ้าทำการเชือดไก่ และข้าพเจ้าขออธิบายวิธีการเชือดดังนี้:
ไก่เหล่านี้จะถูกลำเลียงมาในสายพาน โดยถูกแขวนจากขา ศีรษะห้อยลงสู่พื้น และไม่ได้หันไปทางกิบละห์ จากนั้นจะถูกนำไปจุ่มลงในน้ำที่มีกระแสไฟฟ้า “แล้วมันจะถูกนำออกมาถึงข้าพเจ้า โดยอยู่ในสภาพมึนงงหรือคล้ายเมา จากนั้นข้าพเจ้าจะใช้มีดเล็กปลายเรียวบางคล้ายปลายหอก ฉันแทงที่คอข้างหนึ่งของมัน และเลือดก็ไหลออกมาจากอีกข้างหนึ่ง “ในที่ที่เลือดไหล และสภาพของฉันก็เป็นเช่นนี้ ฉันฆ่าไก่สองพันตัวต่อชั่วโมง และฉันทำงานแบบนี้วันละแปดชั่วโมงหรือมากกว่านั้น และฉันพยายามจะเชือดตามซุนนะฮ์แล้วแต่ถูกห้าม ไม่ทราบว่าสัตว์ที่ตายด้วยวิธีนี้สามารถกินได้หรือไม่…?
- คำตอบที่ 1: หากข้อเท็จจริงเป็นไปตามที่กล่าว คือการเจาะคอไก่ด้วยของแหลมคล้ายหอกจากด้านหนึ่งของคอจนปลายแหลมโผล่ออกอีกด้านหนึ่ง จะไม่อนุญาตให้กินไก่นั้น เพราะมันไม่ได้ถูกเชือดตามหลักศาสนบัญญัติ (การเชือดที่ถูกต้อง) ดังนั้นมันจึงถือเป็นซากสัตว์ (ตายโดยไม่ผ่านการเชือดฮาลาล…..ส่วนการทำให้ไก่ผ่านน้ำที่มีกระแสไฟฟ้า และการเจาะคอของมันด้วยของแหลม ถือว่าเป็นสิ่งต้องห้าม (หะรอม) เพราะเป็นการทรมานสัตว์ และยังเป็นการทำให้ทรัพย์สินสูญเปล่า เนื่องจากไก่จะกลายเป็นซากสัตว์จากการกระทำดังกล่าว”
การเจาะคอไก่ด้วยของแหลมคล้ายหอกจากด้านหนึ่งของคอ จนปลายของสิ่งแหลมนั้นทะลุออกอีกด้านหนึ่ง ไม่อนุญาตให้กินไก่นั้น เพราะมันไม่ได้ถูกเชือดตามหลักศาสนา (การเชือดที่ถูกต้องตามศาสนบัญญัติ) ดังนั้นมันจึงกลายเป็นซากสัตว์ (สัตว์ตายโดยไม่ผ่านการเชือดตามหลักการของศาสนา)
- เอกสารอ้างอิง
1- ฟัตวาของคณะกรรมการถาวร (اللجنة الدائمة) คำถามที่ 1 จากฟัตวาหมายเลข (4345) เล่ม 22 หน้า 499
2 -วิธีปฏิบัติการเชือดสัตว์แบบใหม่ภายใต้บทบัญญัติของกฎหมายอิสลาม โดยศาสตราจารย์ ดร.มุฮัมมัด อับดุลฮะลีม อุมัร หน้า 22
🌸 ประเด็นที่ 15 🌸
เรื่อง: ““การใช้เครื่องจักรความเร็วสูงในการเชือดสัตว์”[2]
- ข้อวินิจฉัยทางศาสนา (حكم المسألة)
การเชือดด้วยเครื่องจักรที่สามารถตัดส่วนที่ศาสนากำหนดให้ตัดจากสัตว์ที่บริโภคได้ ตามวิธีการเชือดที่ถูกต้องตามหลักศาสนา ไม่แตกต่างจากการเชือดด้วยมีด หากมีเจตนาเชือดโดยผู้ที่ควบคุมเครื่องจักรไม่ว่าด้วยวิธีใด และกล่าวพระนามของอัลลอฮ์ในขณะนั้น เนื้อสัตว์ที่เชือดจะสามารถรับประทานได้หากผู้เชือดเป็นมุสลิม หรือชาวยิว หรือชาวคริสต์ เพราะทุกสิ่งที่ทำให้เลือดไหลออก และมีการกล่าวพระนามของอัลลอฮ์ ถือว่าฮาลาลในการบริโภค ยกเว้นฟันและเล็บ
* และส่วนหนึ่งจากคำวินิจฉัย (ฟัตวา) ของคณะกรรมการถาวรเพื่อการวิจัยทางวิชาการและการออกฟัตวามีดังนี้[3]:
ประการที่หนึ่ง: อนุญาตให้เชือดสัตว์ด้วยเครื่องมือสมัยใหม่ โดยมีเงื่อนไขว่าเครื่องมือนั้นต้องคม และต้องตัดหลอดลมและหลอดอาหารให้ขาด
ประการที่สอง: หากเครื่องมือดังกล่าวเชือดไก่หลายตัวในคราวเดียวอย่างต่อเนื่อง การกล่าวพระนาม (บิสมิลลาห์) เพียงครั้งเดียวโดยผู้ที่ควบคุมเครื่องจักรขณะเริ่มการทำงาน โดยมีเจตนาเชือด ถือว่าเพียงพอ โดยมีเงื่อนไขว่าผู้ควบคุมเครื่องต้องเป็นมุสลิม หรือชาวคัมภีร์ (ยิวหรือคริสต์)
ประการที่สาม: หากบุคคลเชือดด้วยมือของตนเอง จำเป็นต้องกล่าวพระนาม (บิสมิลลาห์) แยกเป็นรายตัวในไก่แต่ละตัวที่เชือด เพราะสัตว์แต่ละตัวถือเป็นเอกเทศของตนเอง
ประการที่สี่: การเชือดต้องทำในตำแหน่งที่ถูกต้องของการเชือด และต้องตัดหลอดอาหาร (มะรีอ์) และหลอดเลือดคอทั้งสองเส้น (วะดัจยาน) หรืออย่างน้อยหนึ่งในนั้น
และจากมติของสภาฟิกฮ์อิสลามระหว่างประเทศ ซึ่งออกในสมัยการประชุมครั้งที่ 10[4] มีว่า: “หลักเดิมคือการเชือดสัตว์ปีกและสัตว์อื่น ๆ ควรทำโดยผู้เชือดด้วยมือของตนเอง และไม่เป็นปัญหาหากใช้เครื่องจักรกลในการเชือดสัตว์ปีก ตราบใดที่เงื่อนไขของการเชือดตามหลักศาสนาที่ระบุไว้ในข้อ (ประการที่สอง) ได้ครบถ้วนแล้ว และการกล่าวพระนาม (บิสมิลลาห์) ใช้ได้กับการเชือดเป็นกลุ่มที่ต่อเนื่องกัน หากการเชือดหยุดลง จะต้องกล่าวพระนามใหม่อีกครั้ง”
* เอกสารอ้างอิง
- งานวิจัยของการประชุมเรื่องการเชือดสัตว์ระหว่างหลักชะรีอะฮ์อิสลามกับการปฏิบัติจริง มหาวิทยาลัยอัลอัซฮัร
- วารสารของสภาฟิกฮ์ (مجلة المجمع الفقهي) ฉบับที่ (10) เรื่อง “การเชือดสัตว์และวิธีการตามหลักศาสนาในการทำการเชือด” เล่ม 2 หน้า 1968–2019
งานวิจัยหลายเรื่อง เช่น:
• “บทบัญญัติการเชือดสัตว์และเนื้อสัตว์นำเข้า” โดย มุฮัมมัด ตะกียุดดีน อุษมานี (2/19629)
• “การเชือดสัตว์และวิธีการตามหลักศาสนาในการเชือด” โดย อะหมัด อัลคอลีล (2/19734)
• “การเชือดสัตว์และวิธีการตามหลักศาสนาในการเชือด” โดย อิบรอฮีม อัดดะบู (2/19822) - มติของสภาฟิกฮ์แห่งอินเดีย หน้า (119, 156)
- รวมฟัตวาของคณะกรรมการถาวรเพื่อการวิจัยทางวิชาการและการออกฟัตวา เล่ม (22/462)
🌸 ประเด็นที่ 16 🌸
เรื่อง: “การกล่าวพระนาม (บิสมิลลาห์) ในขณะเชือดโดยใช้การบันทึกเสียง”
- ประเด็นปัญหาและหลักฐานในประเด็นนี้.
การขยายตัวของการค้าขายเนื้อสัตว์และความต้องการที่เพิ่มขึ้น ทำให้มีการตั้งโรงฆ่าสัตว์สำหรับสัตว์และสัตว์ปีก ซึ่งมีการเชือดในปริมาณมากภายในเวลาสั้น ๆ และอาจมีการใช้เครื่องจักรเข้ามาแทนมนุษย์ในการเชือด โดยเฉพาะสัตว์ปีก
คำถามคือ: อนุญาตหรือไม่ที่จะบันทึกเสียงการกล่าวพระนาม (ตัสมิยะฮ์/บิสมิลลาห์) ไว้ในเครื่อง และเปิดกระจายเสียงไปทั่วโรงฆ่าสัตว์ พร้อมทั้งทำการเล่นซ้ำตลอดกระบวนการเชือด…?
- ข้อวินิจฉัยทางศาสนา (حكم المسألة)
การกล่าวพระนาม (บิสมิลลาห์) ด้วยเทปบันทึกเสียงในขณะเชือด ไม่สามารถทดแทนการกล่าวพระนามของผู้เชือดเองได้ เพราะการกล่าวพระนามเป็นถ้อยคำที่ต้องมาจากตัวผู้เชือดในขณะลงมือเชือด เพื่อให้สัตว์นั้นเป็นที่อนุญาต (ฮาลาล) และการบันทึกเสียงเป็นเพียงการ “ถ่ายทอดเสียง” ไม่ใช่การกล่าวจริงจากผู้กระทำเอง และการปฏิบัติในเรื่องศาสนกิจ (อิบาดะฮ์) ต้องเป็นไปตามที่กำหนดไว้เท่านั้น โดยต้องยึดรูปแบบที่มาจากอัลลอฮ์และศาสนทูตของพระองค์ ﷺ เท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
- ฟัตวาของคณะกรรมการถาวรเพื่อการวิจัยทางวิชาการและการออกฟัตวา เลขที่ฟัตวา (2922) เล่ม 22 หน้า 386
- มติของสภาฟิกฮ์อิสลามระหว่างประเทศ สมัยประชุมครั้งที่ 10 มติเลขที่ (95)
- หนังสือ “อัชชัรห์ อัลมุมติอ์” ของเชค มุฮัมมัด อิบนุ อุษัยมีน เล่ม 15 หน้า 214
[1] الموسوعة الميسرة في القضايا المعاصرة وزارة التعليم العالي جامعة الإمام محمد بن سعود الاسلامية، مركز التميز البحثي في فقه القضايا المعاصرة.
[2] الموسوعة الميسرة في القضايا المعاصرة وزارة التعليم العالي جامعة الإمام محمد بن سعود الاسلامية، مركز التميز البحثي في فقه القضايا المعاصرة.
[3] مجموع فتاوى اللجنة الدائمة (22/462-463).
[4] قرارات الدورة العاشرة لمجمع الفقه الإسلامي، 1418هـ/1997م.
