บทเรียนวิชาการอิสลาม ศูนย์อิสลามศึกษามัสยิดดาริสสลาม
ประจำวันเสาร์ที่ 12 ก.ค 2568
บทเรียนวิชาฟิกฮ์ (หมวดอิบาดาต)
อาจารย์ดาวุด รอมาน
เรื่อง:บทว่าด้วยมารยาทในการเดินไปละหมาด
บรรดามุสลิม!แท้จริงพวกท่านมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องรู้ถึงมารยาทที่ถูกบัญญัติไว้ ซึ่งเป็นสิ่งที่อยู่ก่อนการละหมาด เพื่อเป็นการเตรียมตัวสำหรับการละหมาด เพราะการละหมาดเป็นอิบาดะฮ์ที่ยิ่งใหญ่ สมควรที่จะมีการเตรียมตัวและมีความพร้อมที่เหมาะสม เพื่อให้มุสลิมเข้าสู่อิบาดะฮ์นี้ด้วยสภาพที่ดีที่สุด
เมื่อท่านเดินไปยังมัสยิดเพื่อปฏิบัติละหมาดพร้อมกับญะมาอะฮ์มุสลิม ก็จงเดินด้วยความสงบเสงี่ยมและสง่างาม ความสงบเสงี่ยมคือความมั่นคงและความสุขุมในการเดิน และความสง่างามคือความหนักแน่น ความอดทน การลดสายตา การลดเสียง และการเหลียวมองให้น้อย
มีรายงานในซอฮีฮัยนิ(อัล-บุคอรีและมุสลิม) จากท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า:
«إِذَا أَتَيْتُمُ الصَّلَاةَ»
“เมื่อพวกท่านมายังการละหมาด…”
อีกสำนวนหนึ่ง:
«إِذَا سَمِعْتُمُ الْإِقَامَةَ فَامْشُوا وَعَلَيْكُمُ السَّكِينَةُ، فَمَا أَدْرَكْتُمْ فَصَلُّوا، وَمَا فَاتَكُمْ فَأَتِمُّوا»
“เมื่อพวกท่านได้ยินการ อิกอมะฮ์ ก็จงเดินไปโดยมีความสงบเสงี่ยม สิ่งที่พวกท่านตามทันก็จงละหมาด และสิ่งที่พวกท่านพลาดไปก็จงทำให้สมบูรณ์”
และอิหม่ามมุสลิมได้รายงานว่า ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า:
«إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا كَانَ يَعْمِدُ إِلَى الصَّلَاةِ؛ فَهُوَ فِي صَلَاةٍ»
“แท้จริงคนหนึ่งในหมู่พวกท่านเมื่อเขามุ่งไปยังการละหมาด เท่ากับเขาก็อยู่ในสภาพของการละหมาดแล้ว”
จงให้การออกจากบ้านของท่านไปยังมัสยิดนั้นเป็นไปแต่เนิ่นๆ เพื่อให้ทันตักบีเราะตุลอิห์รอม (การกล่าว الله أكبر ในตอนเริ่มต้นละหมาด) และเข้าร่วมละหมาดพร้อมกับญะมาอะฮ์ตั้งแต่ต้น และจงก้าวเท้าถี่ๆในการเดินไปยังละหมาด เพื่อให้ความดีของท่านเพิ่มพูน เพราะในซอฮีฮัยนิ จากท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ท่านกล่าวว่า:
«إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ، ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الْمَسْجِدِ؛ لَمْ يَخْطُ خَطْوَةً؛ إِلَّا رُفِعَتْ لَهُ بِهَا دَرَجَةٌ، وَحُطَّتْ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةٌ»
“เมื่อคนหนึ่งในหมู่พวกท่านอาบน้ำละหมาดและอาบได้อย่างดี แล้วเขาออกจากบ้านไปยังมัสยิด เขาจะไม่ก้าวเท้าก้าวใดเลย เว้นแต่จะถูกยกฐานะให้สูงขึ้นหนึ่งขั้น และความผิดของเขาก็จะถูกลบล้างไปหนึ่งประการ”
- เมื่อท่านมาถึงประตูมัสยิด จงก้าวเท้าขวาเข้าไปก่อนเมื่อเข้า และกล่าวว่า:
«بِسْمِ اللَّهِ، أَعُوذُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ وَبِوَجْهِهِ الْكَرِيمِ وَسُلْطَانِهِ الْقَدِيمِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي، وَافْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ»
“ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ฉันขอความคุ้มครองต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงยิ่งใหญ่ และด้วยพระพักตร์อันทรงเกียรติของพระองค์ และด้วยอำนาจอันเก่าแก่ของพระองค์ ให้พ้นจากชัยฏอนที่ถูกสาปแช่ง โอ้ อัลลอฮ์ ขอพระองค์ทรงประทานพรแด่มุฮัมมัด โอ้ อัลลอฮ์ ขอพระองค์ทรงอภัยโทษแก่ความผิดของฉัน และขอพระองค์ทรงเปิดประตูแห่งความเมตตาของพระองค์แก่ฉัน”
* เมื่อท่านต้องการออกจากมัสยิด จงก้าวเท้าซ้ายออกไปก่อน และกล่าวคำวิงวอนที่ท่านได้กล่าวเมื่อเข้ามา โดยเปลี่ยนคำว่า:
“وَافْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ” เป็น “وَافْتَحْ لِي أَبْوَابَ فَضْلِكَ”
“และขอพระองค์ทรงเปิดประตูแห่งความโปรดปรานของพระองค์แก่ฉัน”
ทั้งนี้เพราะมัสยิดเป็นสถานที่แห่งความเมตตา และภายนอกมัสยิดเป็นสถานที่แห่งริสกีซึ่งเป็นความโปรดปรานจากอัลลอฮ์
* เมื่อท่านเข้าไปในมัสยิด จงอย่าเพิ่งนั่งจนกว่าจะได้ละหมาดสองร็อกอะฮ์ ตะหิยะตุล มัสยิดก่อน ตามคำกล่าวของท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ที่ว่า:
«إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمُ الْمَسْجِدَ؛ فَلَا يَجْلِسْ حَتَّى يُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ»
“เมื่อคนหนึ่งในหมู่พวกท่านเข้าไปในมัสยิด จงอย่านั่งจนกว่าเขาจะได้ละหมาดสองร็อกอะฮ์เสียก่อน”
หลังจากนั้น ท่านจงนั่งรอการละหมาด และในขณะที่ท่านนั่งอยู่ในมัสยิดเพื่อรอการละหมาดนั้น จงให้ท่านหมั่นกล่าวรำลึกถึงอัลลอฮ์ และอ่านอัลกุรอาน และจงหลีกเลี่ยงการกระทำที่ไร้สาระ เช่น การประสานนิ้วเข้าด้วยกันและอื่นๆ เพราะมีรายงานห้ามการกระทำดังกล่าวสำหรับผู้ที่รอการละหมาด โดย
ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า:
«إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الْمَسْجِدِ؛ فَلَا يُشَبِّكَنَّ؛ فَإِنَّ التَّشْبِيكَ مِنَ الشَّيْطَانِ»
“เมื่อคนหนึ่งในหมู่พวกท่านอยู่ในมัสยิด จงอย่าประสานนิ้วเข้าด้วยกัน เพราะแท้จริงการสอดนิ้วนั้นมาจากชัยฏอน”
ส่วนผู้ที่อยู่ในมัสยิดโดยมิได้รอการละหมาด ก็ไม่มีข้อห้ามในการสอดนิ้วเข้าด้วยกัน เพราะมีหลักฐานยืนยันว่าท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ได้ประสานนิ้วของท่านในมัสยิดหลังจากที่ท่านให้สลามจากการละหมาดแล้ว
- ในขณะที่ท่านรอคอยการละหมาดในมัสยิดนั้น จงอย่าพูดคุยในเรื่องราวของโลก เพราะมีรายงาน
ในหะดีษว่า การกระทำดังกล่าวจะกัดกินความดี เหมือนกับที่ไฟกัดกินฟืน และมีรายงานในหะดีษอีกบทหนึ่งว่า บ่าวจะอยู่ในสภาพของการละหมาดตราบใดที่เขายังคงรอคอยการละหมาด และมะลาอิกะฮ์จะขออภัยโทษให้แก่เขา ดังนั้นจงอย่าปล่อยปละละเลยรางวัลอันนี้ และอย่าทำให้มันสูญเสียไปด้วยการกระทำที่ไร้สาระและการพูดคุยที่ไร้ประโยชน์
- เมื่อมีการ อิกอมะฮ์ ท่านจงลุกขึ้นเพื่อไปยังละหมาดเมื่อผู้ประกาศ กล่าวว่า “قَدْ قَامَتِ الصَّلَاةُ” (“การ
ละหมาดได้เริ่มขึ้นแล้ว”) เพราะท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ได้กระทำเช่นนั้น และหากท่านลุกขึ้นเมื่อเริ่มการ อิกอมะฮ์ ก็ไม่มีปัญหาแต่อย่างใด ทั้งนี้ หากผู้ตามมองเห็นอิมาม แต่ถ้าเขาไม่เห็นอิมามในขณะที่มีการ อิกอมะฮ์ การที่ดีที่สุดคือเขาจะไม่ลุกขึ้นจนกว่าจะได้เห็นอิมาม
* จงใส่ใจที่จะอยู่ในแถวแรก เพราะท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า:
«لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي النِّدَاءِ وَالصَّفِّ الْأَوَّلِ، ثُمَّ لَمْ يَجِدُوا إِلَّا أَنْ يَسْتَهِمُوا عَلَيْهِ؛ لَاسْتَهَمُوا»
“หากผู้คนรู้ถึงสิ่งที่อยู่ใน (อะซาน) การประกาศเชิญชวนสู่การละหมาด และแถวแรก แล้วพวกเขาไม่พบหนทางอื่นนอกจากจะต้องจับสลากเพื่อแย่งชิงมัน แน่นอนพวกเขาก็จะจับสลาก”
(บันทึกโดยบุคอรีและมุสลิม)
และท่านกล่าวว่า:
«خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ أَوَّلُهَا»
“แถวที่ดีที่สุดสำหรับผู้ชายคือแถวแรก”
และจงใส่ใจที่จะอยู่ใกล้กับอิมาม เพราะท่านกล่าวว่า:
«لِيَلِنِي مِنْكُمْ أُولُو الْأَحْلَامِ وَالنُّهَى»
“จงให้ผู้ที่มีสติปัญญาและความเฉลียวฉลาดในหมู่พวกท่านอยู่ใกล้ฉัน”
นี่สำหรับผู้ชาย ส่วนสำหรับผู้หญิง แถวสุดท้ายของแถวผู้หญิงนั้นดีที่สุดสำหรับพวกเธอ เพราะท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า:
«وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا»
“และแถวที่ดีที่สุดสำหรับผู้หญิงคือแถวสุดท้าย”
ทั้งนี้เพราะว่าแถวสุดท้ายนั้นอยู่ห่างไกลจากการมองเห็นของผู้ชายมากกว่า
สิ่งที่เน้นย้ำสำหรับอิมามและผู้ละหมาดทั้งหลายให้ใส่ใจในการจัดแถวให้ตรง ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า:
«سَوُّوا صُفُوفَكُمْ؛ فَإِنَّ تَسْوِيَةَ الصُّفُوفِ مِنْ تَمَامِ الصَّلَاةِ»
“จงจัดแถวของพวกท่านให้ตรง เพราะแท้จริงการจัดแถวให้ตรงนั้นเป็นส่วนหนึ่งของความสมบูรณ์ของการละหมาด” (บันทึกโดยอัล-บุคอรีและมุสลิม)
ในหะดีษอีกบทหนึ่ง:
«لَتُسَوُّنَّ صُفُوفَكُمْ أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللَّهُ بَيْنَ وُجُوهِكُمْ»
“แน่นอน พวกท่านจะต้องจัดแถวของพวกท่านให้ตรง หรือมิเช่นนั้นอัลลอฮ์จะทรงทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างพวกท่านแตกแยก”
การจัดแถวให้ตรงคือการปรับให้แนวบ่าและข้อเท้าเสมอกันและเป็นสิ่งที่เน้นย้ำสำหรับผู้ละหมาดให้ปิดช่องว่างและยืนชิดกันในแถว เพราะท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า:
«سَوُّوا صُفُوفَكُمْ وَتَرَاصُّوا»
“จงจัดแถวของพวกท่านให้ตรงและยืนชิดกัน” (บันทึกโดยอัล-บุคอรี)
และความหมายของมันคือ จงให้แถวแนบชิดกันจนกระทั่งไม่มีช่องว่างระหว่างพวกท่าน การมุรอเศาะฮ์ คือการที่มะมูมบางคนแนบชิดกับอีกบางคน เพื่อให้สิ่งที่อยู่ระหว่างพวกเขานั้นเชื่อมต่อกัน และปิดช่องโหว่ เพื่อไม่ให้มีช่องว่างสำหรับชัยฏอน ท่านนบีศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับการจัดแถวให้ตรงและการยืนชิดกันของผู้ตามในแถวนั้น ซึ่งบ่งชี้ถึงความสำคัญและประโยชน์ของการกระทำดังกล่าว และความหมายของการยืนชิดกันในแถวนั้นมิใช่สิ่งที่ผู้โง่เขลาบางคนในปัจจุบันกระทำ โดยการถ่างขาของตนเองออกไปจนกระทั่งเบียดเบียนผู้ที่อยู่ข้างๆ เพราะการกระทำเช่นนี้จะทำให้เกิดช่องว่างในแถวและเป็นการรบกวนผู้ละหมาด และไม่มีหลักฐานใดๆ ในบัญญัติศาสนา
ดังนั้น มุสลิมทั้งหลายพึงใส่ใจในเรื่องนี้ และให้ความสำคัญกับมัน โดยปฏิบัติตามแบบอย่างของนบีของพวกเขา และทำให้การละหมาดของพวกเขาสมบูรณ์ ขออัลลอฮ์ทรงประทานความสำเร็จแก่ทุกท่านในสิ่งที่พระองค์ทรงรักและพึงพอพระทัย
ที่มา: จากหนังสือ:อัลมุลัคค็อส อัลฟิกฮี เชค ซอลิฮ์อัลเฟาซาน
